Kwartsstof

Kwartsstof komt vrij bij het bewerken of slopen van materiaal waar kwarts in zit. Bijvoorbeeld: 

• het zagen van beton;
• frezen van sleuven in bouwblokken;
• doorslijpen van stenen en tegels.

Het inademen van kwartstof kan ernstige longziektes veroorzaken.

• Kwartsstof kan stoflongen (silicose, longfibrose) veroorzaken. Dat betekent dat diep in de longen bindweefselvorming ontstaat. Het longweefsel wordt stugger en kan minder zuurstof opnemen. Dat kan betekenen dat je bij inspanning kortademig en benauwd wordt, gaat hoesten en last krijgt van pijn op de borst. Hoe meer stof er is ingeademd, hoe groter de schade. Deze is niet meer te herstellen. De klachten verschijnen vaak op latere leeftijd.
• Kwartsstof kan longkanker veroorzaken. Kijk voor meer informatie over werken met kankerverwekkende stoffen op het Arboportaal van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
• Er zijn aanwijzingen dat blootstelling aan kwartsstof ook andere aandoeningen zoals reuma, nierfalen en hart- en vaatziekten kan veroorzaken. 

Er is geen hoeveelheid kwartstof waar je veilig aan blootgesteld kan worden zonder kans op gezondheidsschade. Je moet dus altijd proberen om de hoeveelheid kwartsstof in de lucht zo laag mogelijk te houden.

Omdat kwarstof een kankerverwekkende stof is, schrijft de Arbowet voor dat je er alles aan moet doen om blootstelling te voorkomen.

Als werkgever en werknemer kun je samen bespreken hoe je de blootstelling op de werkplek zo laag mogelijk houdt. Cruciaal hierbij is een goede planning en inkoopbeleid. Zorg ervoor dat: 

• materialen worden gebruikt waar zo min mogelijk kwarts in zit; 
• zo min mogelijk bewerkingen van het materiaal op de bouwplaats nodig zijn;
• de juiste stofafzuiging of watertoevoer beschikbaar is;
• iedereen voldoende instructie/training heeft gehad over het veilig werken met kwartsstof;
• je met elkaar in gesprek gaat over de beschermingsmaatregelen en spreek elkaar indien nodig er ook op aan!

Werkgever en werknemer kunnen samen de volgende maatregelen nemen, op volgorde van de arbeidshygiënische strategie: 

1. Kies waar mogelijk een materiaal waar geen of zo min mogelijk minder kwarts in zit. Bespreek dit zo vroeg mogelijk in het proces met de opdrachtgever, architect, etc. 
2. Kies wanneer mogelijk voor een manier van werken waarbij zo min mogelijk kwartsstof vrijkomt (bijvoorbeeld blokken knippen in plaats van zagen).
3. Gebruik gereedschap met afzuiging en/of watertoevoer en zorg ervoor dat de afzuiging goed aansluit op het werkvlak (zie ook www.stofvrijwerken.tno.nl)
4. Werk zo veel mogelijk buiten. Als dat niet kan, zorg dan voor voldoende ventilatie.  
5. Voer stoffige werkzaamheden zo veel mogelijk gescheiden uit van stofarme/stofvrije werkzaamheden.
6. Houd de werkruimte regelmatig en goed schoon.
7. Als bovenstaande maatregelen niet voldoende zijn, zorg dan voor het dragen van de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen:
• Volgelaatsmasker met P3-filter voorzien van aangeblazen lucht.
• In combinatie met afzuiging of nat werken, is een P2-masker doorgaans voldoende. Maar voor langdurige werkzaamheden is een masker met P3-filter aanbevolen. 
• Mondkapjes (FFP2/3) zijn bij veel werkzaamheden niet effectief omdat ze in de praktijk vaak niet helemaal aansluiten op het gezicht. Omdat kwartsstof heel fijn is, wordt het dan alsnog ingeademd.