Veiligheid begint bij een goed gesprek met je opdrachtgever

BAM Specials zet sterk in op het vroegtijdig bespreken van veiligheidsrisico’s met opdrachtgevers. Segment lead HSE Sjoerd van Zoeren laat zien hoe gezamenlijke keuzes leiden tot veiligere bouwplaatsen en een gedeelde verantwoordelijkheid.

BAM heeft er recent voor gekozen om de disciplines HSE (gezondheid, veiligheid en milieu) en kwaliteit in aparte teams onder te brengen. “Hierdoor kan elk team zich verder specialiseren en verdiepen in het eigen vakgebied”, legt Van Zoeren uit. Hij is sinds deze zomer segment lead HSE bij BAM Specials. 

Diversiteit aan werkzaamheden

Bij BAM Specials komen vele innovaties en specialistische activiteiten op het gebied van bouw en vastgoed samen: restauratie van monumentale panden, ontwerpen en bouwen van cleanrooms, beheren van duurzame energiesystemen, materieeltoepassingen en totaalconcepten voor gevelelementen. Juist die diversiteit aan werkzaamheden maakt het zo interessant, vindt Van Zoeren. En ja, ook complex. “Want je wil al die werkzaamheden zó organiseren, dat het voor de collega’s buiten zo veilig en gezond mogelijk is.”

Levensreddende regels

BAM werd de afgelopen jaren geconfronteerd met zeer ernstige ongevallen, zoals in 2023 in Voorschoten (een bouwkraan van BAM kwam in botsing met een goederentrein) en in 2024 in Lochem (tijdens de bouw van een brug raakte een omhooggetakelde boog los). Deze incidenten hebben geleid tot verscherpte maatregelen en de veiligheidsaanpak Werk veilig, voel je veilig. 

Van Zoeren: “Het fundament van deze aanpak zijn zes levensreddende regels en acht veiligheidsafspraken. De levensreddende regels gaan over de meest risicovolle werkzaamheden op de bouwplaats, zoals werken op hoogte en werken nabij hangende lasten. De veiligheidsafspraken helpen om veiligheid bespreekbaar te maken. Zo grijp je in als je een onveilige situatie ziet en spreek je collega’s aan op onveilig gedrag. Bijzonder is dat we de regels en afspraken samen met onze divisie in het Verenigd Koninkrijk hebben ontwikkeld, en dat ze voor heel BAM gelden.”

Dialoog over veiligheid

De uitdaging zit hem in het creëren van een cultuur waarin medewerkers en leidinggevenden zich allemaal verantwoordelijk voelen voor veiligheid en daar ook naar handelen. “Met elkaar in gesprek gaan over veiligheid is daarvoor cruciaal”, vertelt Van Zoeren. “Daarom hebben we Art Partner gevraagd om door middel van diverse interventies de dialoog over veiligheid op gang te brengen - tussen de bouwplaats en kantoor en tussen medewerkers en leidinggevenden.” 

“Ook zetten we in op leiderschapsontwikkeling waarbij veiligheid en welzijn hoog op de agenda staan”, vervolgt Van Zoeren. “Veel collega’s vinden het moeilijk om zich uit te spreken over een fysiek of sociaal onveilige situatie. Als ze het dan doen, is de reactie van de leidinggevende heel belangrijk.”

Standvastig in de tenderfase

Het nieuwe veiligheidsprogramma moet ervoor zorgen dat alle bedrijfsonderdelen minimaal op trede 4 van de Safety Culture Ladder komen of dat niveau vasthouden. Van Zoeren is positief: “Ik ervaar een grote motivatie om dit voor elkaar te krijgen. En ik zie dat we standvastig zijn in het uitdragen van onze veiligheidsstandaard, óók naar onze opdrachtgevers.” De opdrachtgever moet in de initiatief- en ontwerpfase al rekening houden met veiligheid en gezondheid. De keuzes in die fase bepalen of het werk veilig kan worden uitgevoerd, onderhouden en gesloopt. 

“Bij een aanbesteding doorlopen we altijd onze safety-scan. Waar nodig gaan we in gesprek.” En met succes. “Zo werd de A12 afgelopen zomer volledig afgesloten, zodat medewerkers veilig aan de weg konden werken”, legt Van Zoeren uit. “Ook deze zomer werd tijdelijk de bagageafhandeling op Schiphol stilgelegd vanwege een noodzakelijke spoedreparatie. En bij werkzaamheden aan het spoor werd er alsnog voor gekozen om de dienstregeling aan te passen.” 

Niet concurreren op veiligheid

Van Zoeren heeft ook voorbeelden van gemeentelijke opdrachten waar BAM veiligheid voorop heeft gesteld. Zijn advies: “Maak de pijnpunten bespreekbaar, zo vroeg mogelijk in het proces. Presenteer meerdere scenario’s met oog voor de belangen van je klant. Leg de gemaakte afspraken schriftelijk vast. En houd voet bij stuk als het gaat om de veiligheid en gezondheid van je medewerkers.” 

Hij geeft op deze plek graag ook een compliment aan de betrokken opdrachtgevers die veiligheid bovenaan hebben gezet. “Soms zijn er grote belangen in het spel. We waarderen het vertrouwen dat we krijgen.” Van Zoeren ziet dat steeds meer aannemers het gesprek aangaan met hun opdrachtgever. Dat draagt bij aan een brede leercultuur. “Bij elk ongeval draait mijn maag om, óók als het om een medewerker van een ander bouwbedrijf gaat. Daarom is het zo belangrijk dat we niet concurreren op veiligheid.”

Zelf aan de slag

Opdrachtgevers zijn zich niet altijd bewust van hun verantwoordelijkheid op het gebied van veiligheid. Daarom heeft het PCOBB samen met Bouwend Nederland, railAlert en de GCVB voorbeeldvragen opgesteld. Deze vragen kan je in de aanbestedingsfase aan je opdrachtgever stellen. Durf je opdrachtgever te bevragen over veiligheid.

Bron: Bouwers | Bouwend Nederland